تبلیغات
دریــچــه ای به داســـتان و نــقــــد - نقدی ازنعمت مرادی برمجموعه داستان سرسبیل هایت رانجو ازفرحناز علیزاده درروزنامه بهار
 
دریــچــه ای به داســـتان و نــقــــد
برداشت از مطالب این سایت بدون درج وبلاگ «دریچه ای به داستان و نقد» غیر اخلاقی و غیرقانونی است و پیگرد قانونی دارد.
                                                        
درباره وبلاگ

فرحناز علیزاده
نویسنده مجموعه داستان«سر سبیل هایت را نجو» نشر مروارید بهار 96
مدرس داستان نویسی دوره مقدماتی و پیشرفته در فرهنگسرای ملل؛خانه فرهنگ عظیمی(روزهای چهارشنبه هر هفته) . منطقه 1. به مدت دو سال/ برقراری نشست های نقد و معرفی کتاب در کتابخانه عظیمی
برپایی نشست های نقد و معرفی کتاب در منطقه3 . کتابخانه دکتر علی شریعتی. و فرهنگسرای رسانه هر 15 روز یکبار
دبیر کانون داستان امروز ملل در فرهنگسرای ملل. بوستان قیطریه. 96
مدرس عناصر داستان نویسی در فرهنگسرای امید. روزهای 5 شنبه هر هفته. همراه با ارائه مدرک برای هر ترم و چاپ داستان دوستان درماهنامه( مدت 2 سال)
نویسنده مجموعه داستان «آقای قاضی چه حکمی می‏دهید؟» نشر گل آذین سال 91
مجموعه داستان مکاشفه‏ چاپ اول مهر 92، نشر قطره/چاپ دوم دی 92
رتبه دوم نقد در جشنواره اصفهان
مدرس کارگاه داستان نویسی در فرهنگسرای و برگزاری نشست های نقد کتاب(به مدت6 سال)
مدرس کارگاه داستان و مکاتب ادبی در فرهنگسرای خاوران به مدت 3 سال
مدرس انواع نقد ادبی(نقد سنتی، فرمالیسم، روان شناسی، جامعه شناسی، ساختارگرایی ...) در فرهنگسرای خاوران
مدرس عناصر داستان در فرهنگسرای امید (قسمت آموزش )
برقراری نشست های نقد ادبی در خانه کتاب و فرهنگسرای فردوس، اخلاق، آفتاب، خاوران و... در سال 93
برگزاریبیش از ده ها نشست نقددر خانه کتاب
چاپ مقاله ی روان شناسی از فروید تا لاکان در کتاب عیار نقد(خانه کتاب) سال 1388
چاپ مقاله ساختارگرایی در کتاب عیار نقد (خانه کتاب) سال 1389
رتبه دوم مسابقه داستانی نویسندگان جوان کانون ادبیات ایران
برگزیده داستانی در جشنواره زاهدان
برگزیده داستانی در جشنواره بانه
رتبه دوم داستانی در فرهنگسرای اشراق
مدرس کلاس داستان نویسی پژوهشگاه دانش آموزان رشد سال 88
داور جشنواره هدی در سال 88
منتقد کتب دشت سوزان ، رولفو / تنهایی پر هیاهو،بهومیل هرابال، و....... در سرای اهل قلم
اجرای متعدد برنامه رادیویی : نقد کتاب.درباب زنانه نویسی/ نقد روان شناختی فروید و...
داور افتخاری داستان های چراغ مطالعه در سال 89
داور داستان های مسابقه طرح ترافیک/ سال 89
مدرس مکاتب ادبی عناصر داستان در فرهنگسرای خاوران در سال 89/90
داور مرحله دوم درجشنوراه لیراو سال90
مدرس کارگاه روزنه ای به کتاب و برگزاری نقدکتاب در فرهنگسرای اخلاق 90
بحث و بررسی مسائل گوناگون ادبی و نقدی در برنامه باغ آینه سال 90
برگزیده ی جشنواره نقد با مقاله« زنان در انتظار» در سال 90
داور جشنواره لیراو در سال 90
داور جشنواره ادبی هفت اقلیم در سال 91
دانش آموخته دوره 24 جلسه ای نقد ادبی شهر کتاب/ دکتر امیر علی نجومیان
دانش آموخته جلسات آشنایی با میشل فوکو و عقایدش( 12 جلسه) در شهر کتاب سال 90
دانش آموخته جلسات ( 12 جلسه) نظریه روایت در شهر کتاب، استاد نجومیان، سال 91
دانش آموخته دوره سه ساله نقد ادبی در کانون اندیشه جوان و دارنده مدرک و امتیاز برتر دانشجویی در این دوره
دانش آموخته دوره های حوزه هنری آرژانتین(رمان مدرن و پست مدرن)(دکتر حسین پاینده)
دانش آموخته دوره های نشانه شناسی ساختارگرا ( شهر کتاب، دکتر حسین پاینده)

مدیر وبلاگ : فرحـــــناز علـــــیزاده
پیوندهای روزانه
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
نقدی ازنعمت مرادی برمجموعه داستان سرسبیل هایت رانجو ازفرحناز علیزاده درروزنامه بهار

http://www.bahardaily.ir/fa/Main/Pdf/1256/12


لحن و کاربردش در داستان

 نعمت مرادی

«سرسبیل­ هایت را نجو» نام مجموعه داستان جدیدی از فرحنازعلیزاده است که درغالب چهارده داستان کوتاه توسط انتشارات مروارید در بهار96 منتشرشده است.این مجموعه داستان را میتوان از زوایای گوناگون مورد تحلیل و بررسی قرارداد.اولین نکته­ی مهمی که ذهن خواننده را به خود درگیر می­کند و به چالش می­کشد موضوع لحن است .

 لحن چیست و کاربردش دراین مجموعه داستان به چه صورت است؟ لحن را می­توان نحوه پرداخت نویسنده نسبت به سوژه در نظرگرفت یا طرز تلقی و نگرشی است که نویسنده در عین اجرای داستان به مخاطب می­دهد. از این رو برای تشخیص درست یک مجموعه داستان که از طیف­های گوناگون شخصیت برخوردار است، توجه دقیق به ساخت لحن کلی و لحن­های جزیی و پیرامون آن دامنه ­ی واژگان و نحو چینش و لفظ آن دربافتار زبان و حتی درآوردن حالات گوناگون رفتاری و ظاهری نقش تعین کننده­ای دارد و حتی با مولفه­ های بسیاری درارتباط است . مثلا ایجاز یا کم گویی یا استفاده صحیح از اقتصاد کلمات در دیالوگ و مونولوگ. پس می­ توان گفت که لحن درحالتی نسبی نتیجه روانی زبان است؛ یا به طورساده تر استفاده ازشیوه بیان شخصیت در ساخت کلی داستان که روابط موازی با سبک داستان دارد.

لحن و کاربردش در داستان

 نعمت مرادی

«سرسبیل­هایت را نجو» نام مجموعه داستان جدیدی از فرحنازعلیزاده است که درغالب چهارده داستان کوتاه توسط انتشارات مروارید در بهار96 منتشرشده است.این مجموعه داستان را میتوان از زوایای گوناگون مورد تحلیل و بررسی قرارداد.اولین نکته­ی مهمی که ذهن خواننده را به خود درگیر می­کند و به چالش می­کشد موضوع لحن است .

 لحن چیست و کاربردش دراین مجموعه داستان به چه صورت است؟ لحن را می­توان نحوه پرداخت نویسنده نسبت به سوژه در نظرگرفت یا طرز تلقی و نگرشی است که نویسنده در عین اجرای داستان به مخاطب می­دهد. از این رو برای تشخیص درست یک مجموعه داستان که از طیف­های گوناگون شخصیت برخوردار است، توجه دقیق به ساخت لحن کلی و لحن­های جزیی و پیرامون آن دامنه­ی واژگان و نحو چینش و لفظ آن دربافتار زبان و حتی درآوردن حالات گوناگون رفتاری و ظاهری نقش تعین کننده­ای دارد و حتی با مولفه­های بسیاری درارتباط است . مثلا ایجاز یا کم گویی یا استفاده صحیح از اقتصاد کلمات دردیالوگ و مونولوگ. پس می­توان گفت که لحن درحالتی نسبی نتیجه روانی زبان است؛ یا به طورساده تر استفاده ازشیوه بیان شخصیت در ساخت کلی داستان که روابط موازی با سبک داستان دارد.

 شخصیت های این مجموعه داستان چه راوی­های همجنس وچه غیر همجنس به­خاطر اکوسیستمی که درآن زیست کرده­اند بیانی خوب و فضای کلامی خاصی نسبت با برخورد پدیده ها و موقعیت های مکانی دارند. عدم پرداخت به اقلیم یا مکانی خاص برمی­گردد به علاقه و پرداخت نویسنده نسبت به مکان و ژنتیک نوشتاری نویسنده. اما دلیل بیان این مهم،برای بیان آن کلام خاص یا در جاهایی شیوه بیانی لومپندگونه و حتی راوی­های غیرهمجنس محتاج تجربه های زیستی عینی-ذهنی ومکانی -زمانی می­باشد که نویسنده بتواند تجربیات شخصیت­ها و تناقضات رفتاری درونی وجدال­های درونی و بیرونی،رخدادهای ریزخانوادگی و درشت اجتماعی آنها را درجامعه و درمخیله خودواکاوی و درمتن به آنها اجازه ی زیست بدهد.

 علیزاده درآخرین داستان مجموعه«حالابست نشسته ایم اینجا»یکی ازموفق­ترین داستان­های این مجموعه که درگونه ی داستان رئالیسم مدرن و توسط راوی اول شخص ناظر بیان می­شود روایت زنی را دارد که شوهرجانبازخودرا به قتل رسانده است. دراین داستان کوتاه لحن محیط روانی شخصیت است .لحن شخصیت دچار روان پارگی عاطفی می­شود .کلمات هم عاشقانه بیان می­شوند وهم استرس دارند.گفتیم لحن اگر زاییده روانی زبان باشد که راوی به عنوان شخصیت اصلی از آن بهره می­جوید، می­تواند موقعیت شخصیت وخلقیات آن را به ما بدهد. زن این داستان بسترخوبی را برای واگویگی لحن درروایت انجام می­دهد.

 گاهی وقت­ها در بعضی مجموعه­ها و داستان، از لحاظ نگارشی و سوژه و یا طرح خیلی دقیق و منظم پیش می­رود اما لحنی که برای اجرای شیوه روایت انتخاب شده است کاملا حالتی گسسته و کسل کننده دارد که نه موجب ایجاد تعلیق و یا کشش می­شود نه ریتم خوبی را برای اجرا در نظر می­گیرد . خود این امر باعث کنارگذاشتن اثر داستانی می­شود. اما فرحناز علیزاده در این داستان و داستان «کدام یک مرده تریم؟» که از راوی اول شخص غیرهمجنس استفاده می­کند به لحن احاطه دارد. خواننده با اولین واژه­های این داستان «باید پیداشون کنم. درس که دنیا هرکی به هرکی شده ،ولی خب همون جورکه ملتفتی این قدرام نبایستی بی­حساب و کتاب شده باشه. فقط اگه بتونم باقی پولو ازحلقوم این تخم جنا بکشم بیرون و بدم دس این قل چمقاق­ها تا دس ازسرم بردارن...» به لحن شخصیت و درحالتی نسبی به بود طبقاتی و شخصیت راوی آگاه می­شود .

خیلی ازنویسنده­ها با مقدمه­ای چند صفحه­ای داستان را شروع می­کنند . شاید هنوز به این باورنرسیده­اند مخاطب امروز حوصله­ی خواندن مقدمه­های این شکلی را ندارند و تمایلی به خوانش نشان نمی­دهند . اما در داستان­های مجموعه «سر سبیل هایت را نجو» علیزاده به عنوان کاتب نه راوی، انتخاب راوی­های خوبی را داشته و سعی داشته است انتخاب راوی­ها و لحن شخصیت­های روایت کننده طوری در بستر داستان اتفاق بیفتد که خواننده را به خوانش ترغیب کند.لحن راویان دست خوش تغییر،از هم گسیختگی یا دچار دوگانگی نمی­شود و تاپان لحن حفظ می­­شود.

 این نویسنده گویی تنها فکرش برانگیختن حس کنجکاوی خواننده نیست.او تلاشی والاتر را در راستای لحنی پیوسته انجام می­دهد. دراین صورت است که می­شود گفت دراین مجموعه داستان باید به دنبال ذهن آفریننده­ی راوی و دنیای ساده و پیچیده ی آن و اصل ذاتی انجام یافتن آن درپایان هرداستان بود. ساختارداستان و بافتار زبان و نقش فضا و زمان و مکان حاصل دگرگشت ذهنی راوی و نقش تعین کننده­ی آن برای ایجاد لحن که حاوی کلیت اثر است. شاید خود نویسنده هم به این امرواقف بوده است که همه چیزیک داستان نقش آفریننده یا به عبارتی راوی است.شاکله­های فکری و پشتامتنی هر داستان ازحس کردن، تصورکردن،آرزوکردن و نظامی از اندیشه­های دیگردر زبان و لحن راوی داستان خلاصه می­شود که حقیقت روانی شخصیت­های اصلی در داستان کوتاه است. علیزاده با اعمال آگاهانه­ی شخصیت­ها شناختی انگار ژرف دارد. داستان اول مجموعه که سقط جنین درآن رخ می­دهد، کاملا تجربه مبتنی برآگاهی نویسنده و بعد راوی برای ساخت سوژه­ای تعقلی برای دو شکل متضاد و پاردوکس گونه زندگی و مرگ است. یکی به عنوان کاتب و دیگری به عنوان راوی. دراین بینابین زندگی و مرگ شخصیت و جنین دچارسرنوشتی محتوم و جبرگونه است و این همان حقیقت روانی شخصیت راوی برای اندیشیدن و دچارشدن به جبر است و مسیر بعدی همان مسیری است که توسط کاتب ساخته می­شود.کاتب باید همگونی خاصی بین شخصیت و لحن آن با مکان زیست انتخاب کند که در این داستان، بی­شک معنایی در زندگی ناخودآگاه زن و غریزه­های عمیقی در زاویای پنهان راوی نهفته است. ذهن پرسشگر آن از لحاظ منطقی و اتفاق غیرمنطقی در وجودش. تصاویر تکه تکه به شخصیت متصل می­شوند.شاید افراط درازگویی راوی کمی شخصیت را دور ازذهن جلوه بدهد، اما دیدگاهی که سرگذشت شخصیت نامیده می­شود درطرح و توطئه هرکلام و کنش راوی بوسیله لحن حائز اهمیت می­شود. از این رو لحن حیات شخصیت و شخصیت­های این مجموعه داستان است. حتی راوی­ها اگر به شکل متقاعدکننده­ای توضیح داده نشوند باز از روی برخی المان­های لحنی قابل پذیرفتن و ملموس هستند. بیشترین چیزی که نویسنده به آن توجه کرده است روایت­های غیرشخصی است، چون در این مجموعه داستان به خوبی نشان داده شده شخصیت ها بازیگران ماجرا هستند و دیگر هیچ؛ حال آن که نویسنده زوایای پنهان آنها را با انتخاب راوی­هایش بازگو می­کند. اگر دخالت نویسنده درمجموعه داستان سرسبیل­هایت را نجو با دخالت مستقیم و قضاوت بود دیگر از بار صورخیال خبری نبود و همه چیزشکلی واقعی صرف و بی روح وحالتی تصنع به خود می­گرفت در حالی که در این مجموعه داسیتان چنین حالتی رخ نداده است. به امید کارهای بعدی این نویسنده.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.